Wat een dag is het vandaag geweest… Aankomen in Santiago is zo’n overweldigend mooie ervaring. We liepen vanochtend om kwart over zeven in de schemering weg en zagen al veel schimmen van pelgrims. Maar toch, nog lang niet de drukte die we hadden verwacht. Ook in Santiago op weg naar de kathedraal viel het mee.

Op het plein aangekomen waren er wat kleine emoties. Je hebt hier jaren naartoe geleefd en vier maanden naartoe gelopen. Na wat foto-momentjes en wat belletjes zijn we naar ‘De huiskamer van de lage landen’ geweest. Een mooie plek voor Nederlanders en Belgen om onder het genot van koffie met een koekje hun verhaal te delen met een Nederlandse vrijwilliger.

Na de Huiskamer hebben we onze Compostela gehaaid. Hèt bewijs, uitgegeven door de kerk van Santiago, dat je de Camino hebt gelopen. Ook een afstandscertificaat hebben we erbij genomen. De afstand van Sassenheim tot Santiago… 2710 kilometer.

En dan het mooiste van deze dag… Ontmoeting van pelgrims die je dagen, weken of soms maanden niet hebt gezien en dan juist hier ontmoet. Zo mooi, de emotie, de ontlading…

En in de middag…? Hebben we alleen maar op het plein gezeten en aankomende pelgrims en toeristen, heel veel toeristen bekeken. Waarschijnlijk door een katholieke feestdag was het extra druk met toeristen.

En dat we vandaag niet de enige pelgrims waren die aankwamen bleek wel uit de teller: 2021 vandaag!

Bij deze willen we iedereen ook bedanken voor alle leuke en lieve berichtjes en felicitaties. 🙏🙏🙏

En morgen? Dan gaat om half zeven de wekker weer. We lopen nog drie dagen door tot Finesterra, het einde van de wereld. Dan kunnen we ècht niet meer verder en zit onze pelgrimsreis er echt op. Jullie zijn dus nog niet van ons af 😃

Gisteren de laatste zaterdag, vandaag de laatste zondag. Het aftellen naar Santiago en Finestera is begonnen. Nog een paar dagen te gaan en dan zit onze reis erop. Aan de ene kant met weemoed en aan de andere kant ook goed dat het voorbij is, alles goed is gegaan. Maar eerst nog een paar mooie wandeldagen.

En die begon vandaag best mooi. Het zonnetje scheen al wat, het begint hier om een uur of zeven in de ochtend wat te schemeren, en de dauw zat nog op de planten en op de webben.

Het was zo in de ochtend dus optimaal genieten van de omgeving en de natuur. We zaten al op redelijke hoogte, maar kort na de start bereikten we het hoogste punt van onze Camino: 703 meter. En daarna was het vooral afdalen vandaag. Best lekker na al die klim-kilometers die we hebben gemaakt. Na een kleine koffie-stop liepen we naar een dorpje waar die dag blijkbaar een groot feest zou zijn. Er was ook een prachtig kerk, helaas konden we er niet in.

Na nog wat eten te hebben gekocht was het lekker doorwandelen naast onze albergue. Mooie paden brachten ons in Gándara.

Met sommige pelgrims hebben we via Social media nog contact. Whatsapp, Polarsteps, Instagram. Mooi om elkaar te volgen en te zien hoe iedereen in zijn eigen tempo Santiago haalt en het op zijn eigen manier viert. Paul… Congratulation, Willem… Gefeliciteerd, Federico… Congratulazioni

Soms heb je van die dagen dat alles, nou ja bijna alles, op z’n plekje valt. Het weer is prachtig, de omgeving en het parcours zijn prachtig en de mensen die je onderweg ontmoet zijn prachtig. En dat het ‘ontbijt’ dan niet heel erg denderend was, ben je bij het schrijven van de blog alweer bijna vergeten.

Maar daar begon de dag dus mee, met een ontbijt bij het wegrestaurant. Dat bleek dus te bestaan uit koffie (goed) met wat voorverpakte cakejes en koekjes. ‘Ontbijt’ noemen ze dat hier. Nou ja, dat hebben we bij de eerste lunch maar goed gemaakt. Gezellig plekje en lekker wat fruit en eigen brood.

De natuur is de laatste dagen erg mooi. Waar we aan de kust vaak wat drukke badplaatsen en steden tegenkwamen, is het sinds we de bergen in zijn getrokken één en al rust. En ook veel mooie paden door de bossen.

Zoals we gisteren al schreven zitten we inmiddels in de laatste honderd kilometer. Om in Santiago je Compostela (getuigschrift) te krijgen moet je een goed gevulde stempelkaart (credential) kunnen laten zien. Maar belangrijk daarbij is dat je in de laatste 100 kilometer minimaal 2 stempels per dag krijgt. Nu krijg je er bij de albergue altijd wel één. Maar nu moeten we dus ook overdag nog ergens een stempel halen. Dat kan bij een kerk, café of andere plek zijn. Maar vandaag kwamen we bij een particulier langs die er toch wel iets moois van maakte. Naast de normale stempel kregen we ook een was-stempel. Beetje was met een vlammenwerper smelten en daar een stempel in. Leuk en origineel.

De herberg in Roxica is klein en rustig. Eten wordt voor ons verzorgd, dus we kunnen heerlijk genieten van een paar uurtjes vrij.

Je zou zeggen: ‘Dat zijn jullie toch al bijna vier maanden aan het doen? Alleen maar lopen…’ Maar toch voelt het nu echt of dat het enige is dat we nog maar hoeven te doen.

Want zie het paaltje dat we zojuist zijn gepasseerd… (Goed kijken naar het donkere vlakje)

Nog minder dan honderd kilometer tot Santiago. En waar we de afgelopen week/weken al voorzichtig uitrekende wanneer we aan zouden komen in Santiago, hebben we nu alle accommodaties geboekt. Dus we hoeven ons niet meer druk te maken om slaapplekken. En het eten lukt ook wel. Dus wat blijft er dan nog over voor een pelgrim? Juist… Lopen. O ja, en soms een wasje doen om niet teveel te gaan ruiken.

En zo hebben we vandaag ook weer lekker gelopen. Galicië zorgt goed voor haar pelgrims. Mooie paden, goeie wegwijzering en voldoende onderkomens.

En ja, zo is er soms een klein stukje dat niet zo leuk is. Ook dat hoort erbij en daarmee waardeer je de bergen en bossen weer wat meer.

Geen lange etappe vandaag en ook geen uitdagend parcours. Wèl een erg mooi parcours. Het voelt een beetje als de stilte voor de storm die we ongetwijfeld gaan krijgen als we Santiago echt naderen.

Voorlopig hebben we nog heerlijk genoten van de prachtige omgeving. Het aantal pelgrims begint langzaam iets meer te worden, maar het is nog lang geen polonaise. En ook nu geen lange afstanden over autowegen, maar heerlijk beschut lopen over bospaden met hoge bomen.

Zo rond onze eerste lunch kwamen we bij een prachtig plekje, en middeleeuws bruggetje met wat picknick banken erbij. Ideaal en idyllisch…

Nadat we gegeten hadden gingen we weer lopen en passeerden we Jesus, een Spaanse verkoper van eigengemaakte houten sieraden. Erg mooi en door het handwerk uniek. Zo hebben we vlak voor Santiago toch een klein souveniertje voor onszelf gekocht. Maar nog mooier was het gesprek met Jesus, over de symbolen en wat ze betekenen. In z’n algemeenheid maar zeker ook wat ze voor ons, op deze reis, betekenen. Dit soort gesprekken zorgt direct weer voor gespreksstof tijdens het wandelen…

En als je het dan over symbolen hebt… De Spaanse ANWB heeft ons ook verblijdt met een mooi symbool… Voor het eerst op de borden: SANTIAGO!

Achtentwintig kilometer, achthonderd hoogtemeters, een strakblauwe lucht en boven de dertig graden. Ingrediënten om bij aankomst in de albergue snel te douchen en heerlijk met de beentjes omhoog te liggen. We waren allebei behoorlijk kapot.

Vanochtend vertrokken we iets later dan gepland dus het zonnetje scheen al. Nadat we Ribadeo hadden verlaten begon het klimmen al vrij snel. Nog een laatste blik op de zee… En door!

Daarna was het eigenlijk continu klimmen en dalen… En klimmen en weer dalen. Voordeel is wel dat je prachtige uitzichten hebt over de omgeving.

Zoals we gisteren al schreven zijn we gisteren de regio Galicië in gekomen. En dat merk je direct aan de bewegwijzering. Op iedere potentiële kruising staat een betonnen paal met logo, pijl en de afstand tot Santiago tot op de meter nauwkeurig. Vooral de herkenbaarheid en de richting zijn fijn. Je hoeft niet meer te zoeken naar pijlen of andere richtingaangevers.

En zo komt Santiago stap voor stap dichterbij… Nog 160,375 km te gaan volgens het paaltje voor de deur.

Met dit Whatsapp-bericht werd ik vanochtend wakker. In de buurt en even langs willen komen. Dat is nog eens leuk… Maar eerst moest er natuurlijk gelopen worden.

De zon scheen al vroeg uitbundig en we konden in de tuin bij de albergue ontbijten. Daarna verlieten we deze heerlijke plek met spijt. Hoe dit per dag toch zo kan wisselen. We verlieten het kleine dorpje en kwamen in afwisselend bos- en landbouwgebied. Je kunt wel raden wat onze voorkeur had. Helaas had de landbouw de overhand en liepen we veel over asfalt. We hoopten de zeer toch nog wat vaker te zien deze laatste dag. Onze eerste lunch maakte wel wat goed. Uitzicht op een mooie baai waar de eerste surflessen werden gegeven aan de plaatselijke jeugd.

De wind begon in de loop van de dag behoorlijk aan te trekken. Dat zorgde voor wat verkoeling èn we hadden hem grotendeels in de rug, dus dat liep wel lekker. Het tweede gedeelte was wat meer langs de kust en gaf ons de gelegenheid om ‘afscheid’ te nemen. Vanaf de grens met Frankrijk was ze nooit ver weg en konden we moeilijk verdwalen. Zolang de zee rechts was liepen we goed.

En zo kwamen we rond half drie aan in Ribadeo, en belangrijk om te vermelden: daarmee hebben we de regio Asturië verlaten en zijn we Galicië in gelopen. De regio waar ook Santiago in ligt.

Maar van wie kwam dan dat appje vanochtend vroeg? Op vakantie in noord Spanje en toevallig vandaag passeerde ze Ribadeo. Kijk zelf maar:

Zo leuk en zo bijzonder om vrienden van het Sassemse badminton-cluppie te ontmoeten in Spanje. Julia en Brandon, superleuk dat we jullie hebben gezien 🙏

Morgen verlaten we de zee en gaan we de bergen weer in. Ook daar kijken we wel weer naar uit. De dijen zijn uitgerust en klaar voor het betere klimwerk. 💪

De Camino is een wereldje op zich. Een wereldje met haar eigen deelnemers zoals pelgrims en hospitalero’s en eigen gebruiken, rituelen en uitspraken die iedereen direct begrijpt maar voor de buitenwereld wellicht wat vreemd overkomen.

Zo is het op de Camino heel gebruikelijk om tijdens de lunch op een bankje naast iemand anders te gaan zitten en een praatje te beginnen. Ook als er nog meer dan voldoende andere lege bankjes zijn. Gewoon, omdat een praatje met een andere pelgrim gezellig is.

Ook is het tevreden zijn met het minimale een fijne eigenschap op de Camino. Wat je nodig hebt zit in je rugzak en wat je niet nodig hebt gooi je weg of stuur je naar huis. Waarschijnlijk om het daar weg te gooien. Want ja, waarom zou je iets mee sjouwen dat je niet gebruikt? Twee shirts, twee broeken en vooruit, drie onderbroeken is meer dan genoeg voor maanden. Dat minimalistische geldt trouwens ook voor de overnachtingen. Een (stapel)bed, toilet en douche zijn meer dan voldoende. Meer heb je niet nodig. En dat je dat dan deelt met tien of twintig andere pelgrims… Ach, je bent toch één grote familie.

Ook zijn er van die uitspraken die op de Camino heel normaal zijn, maar die in het dagelijkse leven toch heel anders kunnen worden uitgelegd. Zo zaten we laatst met wat andere pelgrims wat te eten bij een barretje toen één van de pelgrims wijzend naar een andere (vrouwelijke) pelgrim zei: “Zij sliep vannacht bij mij op de kamer…” Normaal zou je je drie keer hebben verslikt als iemand dat aan de kantine-tafel zou zeggen. Maar hier keek iedereen rustig om en reageerde met een: “O, die lag gisteren bij mij…” Op de Camino is er geen onderscheid. Niet op sanitair en ook niet op de slaapzaal. Iedereen is hier gelijk een slaapt bij elkaar op de kamer…

En zo hebben we vandaag dus een mooie, rustige en zonnige etappe gehad door Asturië. Wel mooi, maar niet heel spectaculair, de zee was nooit ver weg en de bergen ook niet.

In de middag kwamen we aan bij de gereserveerde albergue. De ontvangst was al wat vreemd, het leek of we niet echt werden verwacht. Er waren ook geen andere pelgrims en er stond ook niets aangegeven dat dit onze albergue was. Onze gastheer wist wel dat hij iemand uit Nederland verwachte en liet ons kamers zien waar we konden slapen. En passant ook nog een grote ruimte met veel stapelbedden en prachtige douches. Maar dat alles niet in gebruik. Waarom? Geen idee. Er was wel ruimte voor dèrtig pelgrims. En ja, ondanks deze bijzondere ontvangst kregen we lekker te eten, met een drankje, konden we wel gebruik maken van die lekkere douches en liggen de bedden heerlijk.

Als pelgrim heb je niet meer nodig…

Om half zes gingen de eerste wekkers in de grote slaapzaal. Sommige pelgrims willen blijkbaar elke dag de zon zien opkomen. Nou, dat kan morgen ook wel hoor. Zeven uur was voor ons vroeg genoeg. We hadden een etappe van 19 kilometer gepland met toch nog een keuze momentje. Want wat ging het worden: kust-route of berg-route?

En daar waar iedereen om ons heen voor de lichter geachte kust-route koos, gingen wij met een conditie van bijna vier maanden lopen natuurlijk de bergen in. Hoe lekker is het om in een rustig tempo zo’n berg tot meer dan 600 meter te bedwingen. Heerlijk! En vooral ook: hoe mooi is het uitzicht tijdens de lunch als je op de top bent…

Maar ja, waar geklommen is moet ook weer worden afgedaald. Dat is op die lastige paadjes vol met keien altijd best lastig. Belastend voor enkels, knieën en heupen. Maar ook dat hebben we gered. Om twee uur waren we al klaar en konden we douchen, wasje doen, boodschappen en met de beentjes omhoog. Na een paar dagen van dertig kilometer was dit een welkome afwisseling.

Ook in de albergue San Martin was het rustig wakker worden. De groep van 10 pelgrims was verdeeld over twee kamers, dus dat geeft rust. Een goed ontbijt en dito gesprek met Maria, de hospitalero, zo begon de dag dus goed. Ook onze wandeling begon lekker. Het lijkt wel hoe beter de albergue, hoe beter de gesprekken. En na een stevige eerste beklimming werden we enthousiast onthaald…

Het weer was nogal wisselend, de regenhoes zat vanaf de eerste minuut uit voorzorg al om de rugzak, maar ook de regenjas is vaak aan en uit gegaan. Dan regende het weer en dan was het een half uur later weer droog. Positief bekeken regende het niet continue en eerlijk gezegd: meer niet dan wel.

De omgeving was vandaag gelukkig wel erg mooi. Veel in de bossen en ineens een verrassend uitzicht op de zee. Maar niet alleen de uitzichten waren mooi. Wat opviel was dat de bewoners hier zelf een Camino-beleving aan de pelgrims geven. Zo heeft de één z’n tuinomheining versierd en zet de ander en appeltje voor de pelgrims neer. Zeer attent en zeer op het juiste moment. (een pelgrim heeft altijd honger)

En zo kwamen we rond vijf uur bij de gemeentelijke albergue aan. Een groot verblijf voor 50-60 pelgrims, niet bemenst door hospitalero’s. Massaal, maar niet ongeorganiseerd. Een beetje druk, maar fijn dat we een slaapplaats hebben. Over een verschil met gisteravond gesproken. Ook hier weer een paar bekende gezichten, maar vooral veel onbekenden. Met één verrassend gezicht: een Duitse pelgrim die we in midden Frankrijk hebben gezien. En die duikt hier ineens weer op… De Camino zit vol verrassingen.

Een stad in lopen heeft soms nog wel wat, maar een stad uit lopen is vaak niet leuk. En dat was ook nu zo. We liepen Gijon uit en de stad moest duidelijk nog ontwaken. Dus het centrum viel nog mee, maar de buitenwijken en de industriegebieden buiten de stad… Oordeel zelf maar…

Daarna werd het tijdelijk wat beter, hadden we wat bossen en ander groen om ons heen. De eerste lunch was bij een kerkje. We hadden ons goed en wel geïnstalleerd of de eerste druppeltjes vielen. Dat werd verkassen naar het afdakje. En waar we hoopten dat het een kort buitje was, bleef het toch langere tijd regenen… En waaien, behoorlijk hard waaien. Rond de tweede lunch, we lunchen op de Camino altijd twee keer, was het droog geworden maar de wind was onveranderd en ook het uitzicht was beroerd. Veel langs de weg lopen met uitzicht op verpauperde huizen…

Ook dit is de Camino, slecht weer, industrie en een hoop beton. Maar die Camino geeft dan toch ook wel weer. Want een kilometer of vijf voor onze albergue worden we ineens toegezwaaid door een oude bekende: de Zwitserse pelgrim met haar hondje. Even mee staan kletsen en door. Na nog wat loop- en klimwerk en 32 km in de benen kwamen we aan bij onze albergue ‘San Martin’, inderdaad Sint Maarten. Een liefdevolle albergue, met een heerlijke ontvangst en… Nog meer bekende gezichten. Juist die onverwachte en hernieuwde ontmoetingen maken het zo leuk. Dus zo eindigt en niet zo leuke wandeldag, toch nog op een positieve manier. 🙏

Even geen wekker, even niet vroeg op moeten staan. Door het gebrek aan beschikbaarheid van albergues na Gijon lopen we vandaag maar 9 kilometer. Je zou er je bed eigenlijk niet eens voor uitkomen. Maar we moesten toch weg van de camping, dus om half tien wandelden we richting Gijon. Het was een ‘stadse’ wandeling naar het centrum van de stad waar we om 12 uur al waren. We hebben lekker op de boulevard gezeten en van de zee genoten. Het strand was hier nog erg breed…

We hebben ook nog een poosje met het thuisfront gebeld om de week na afloop van onze Camino te bespreken. Zo gek om daar nu mee bezig te zijn, juist nu we in deze bijzondere eindfase zitten. Gelukkig hebben we alles kunnen boeken en regelen zoals we wilden, dus dat kan allemaal uit m’n hoofd.

In de middag zijn we nog naar het strand gegaan. Het was inmiddels flink vloed en van het brede strand waren nog maar enkele metertjes over. Het weerhield Raymond er niet van even een verfrissende duik te nemen…

Morgen weer vol gas vooruit… Jacobus roept!